Update: 11:17AM O KEIMAMI na kawa qo ni Tako kei na Lavo keimami sa robota kece na colo kei Viti Levu taucoko.
Ko ya na veika e vakaraitaka ko Tevita Tuivuna e dua na turaga ni Natawa ena loma ni tikina o Vaturu e na colo kei Nadi. Na veiwekani qo e kaya o Tuivuna ni Tako o koya e qase kei na Lavo oya e gone.
Na veikacivi oqo e tiko sara yani e na loma ni vanua e na yasana o Ra, yasana o Namosi, na colo kei Navosa ena oma ni vanua o Ba, na loma ni vanua e na colo kei Naitasiri kei Serua.
E rawarawa sara na semati ni veiwekani e na veikacivi qo ni Tako kei na Lavo, e kaya o Tuivuna.
Ni drau sa sota kaya kei na dua o na tarogi koya ena Lavo se Tako, kevaka e kaya o koya ni Lavo o iko talega o Lavo e drau sa veitacini saraga, e kaya o Tuivuna.
Kevaka o iko o Lavo ka Tako o koya o taroga e drau sa veiluveni se veitamani.
Ia, me da raica sara mada na kena tekivutaki mai na veiwekani qo ni tako kei na Lavo.
Ena gauna e liu na kena i wase levu ni kawa ni lewenivanua sa tawa kina o Viti.
O ira sa cavuti me Qali Kamami kei o ira sa cavuti me Qali Cavakilagi.
Mo ni kila na wekaqu, na i wase levu ni vanua, se kawa e rua oqo, sa bale vei rau na veiganeni e rau a drua dadakulaci. O Catanatamani na tagane; era sa vu kina na Qali Kamami. O Tikinivula na yalewa, era sa vu kina na Qali Cavakilagi. Era sa dau cavuti me Toma naivi.
Na i wase levu ni kawa e va sa tubu mai vei rau na veiganeni: Na kena wase rua va qalilevu, se qali balavu, o ira na kawa i Catanatamani.
O ira na kawa ni ulumatua era sa dui cavuti me Tako mai na so na vanua, ka cavuti me Tacini ena so na vanua.
O ira na kawa ni gone, era sa cavuti me Lavo ena so na vanua, ka cavuti me Ketenitukani ena so na vanua.
Ia, na yaca e 1 oqo sa dau cavuti vakalevu mai na yasai Vitilevu i na Ra, ka dau cavuti tale vakatikina mai Namosi.
Na kena wase rua vakayavusa balavu na kawa i Tikinivula.
O ira na kawa ni ulumatua, era sa cavuti me Liga ni Magiti se Yavusa Turaga. O ira na kawa ni gone era sa cavuti me Liga ni Wau se Yavusa Bete, se Yavusa Bati.
Ia, mo ni raica mai na nomuni dui vanua na i vakadinadina ni ka au sa tukuna toka e cake. O ira kece na mataqali Turaga e Viti, era sa vu yalewa.
O ira kece na Mataqali Bati, era sa vu tagane. Ia ka sa veicurumaki rawa na kawa e rua oqo e Viti ena gauna e muri, ena nodra veidomoni vakai ira.
Ia, ka sa macala sara, ni sa vakawati e liu vei rau na drua oqo, o koya ka yalewa, o koya sa yavusa turaga kina nona kawa, ni sa ulumatua mai vua na kawa ni tagane.
na i wase levu ni kawa, ena nodra lako sobu tiko mai me vakatawa na vanua o Vitilevu.
Era sa lomavata na turaga, me sa wase rua.
O ira na kawa ni ulumatua, se yavusa turaga, me sa nodra na tai ni magiti, koya era sa mani dau cavuti kina na yavusa me Liga ni Magiti.
Me baleta nona dau vakasaqa kakana na vu yalewa).
Oya, mai na tai mawi ni Wai ni buka, ni da lako sobu tiko mai i baravi. O ira na kawa ni gone, era sa cavuti me Liga ni Wau se Yavusa Bati sa votai vei ira na tai ni wau.
Me baleta nona taura na i wau ni valu na vu tagane, kei na nona kania na Dinu ni Valu, na kakana sa vakasaqara na vu yalewa. Koya sa mani dau cavuti kina nona kawa me Yavusa Bati, se Yavusa Bete, me baleta nona dau curumi ira nona kawa sa digia o koya na vu tagane ni tamata dina, me vakatakila kina na lomana, se ra kaukauwa ena ivalu, se ra malumalumu.
Koya na ka oqo, sa cavuti kina na vu tagane me Kalou ni Valu, ka cavuti na vu yalewa me Kalou ni Magiti.
Na kena wasei na veimata matanitu e Viti, kei na kena veimataivalu me maroroya na matanitu, kei na kena veimata vanua, kei na kena veimata yavusa na vanua o ya, sa cavuti me kenai sasavu, kei na veiyaca buli ni tutu vakavanua ni lewe ni vanua.
Ia, niu se bera ni tukuna se wasea na itukutuku ni veimatanitu e Viti; ia sa vinaka me da raica ka kila mada eliu na itukutuku ni vanua, kei na matanitu. Sa vakaoqo.
Me da kila ni sa tubu na matanitu, mai na mata ni turaga, ni kena veimataivalu; ena nodra dau bosea na ka ni nodra vanua, matanitu, me vinaka, ka kaukauwa, ka cecere, ka tudei tikoga.
Sa tubu na veimataivalu mai na mata turaga ni veimata vanua, ena nodra dau bosea ka veibolebolei ena ka me kaukauwa kina nodra mataivalu, ka me dokai ka vakarokorokotaki kina nodra matanitu.
Sa tubu na veimata vanua. Mai na mata turaga, ni veiyavusa, era cavuti mei sasavu sei savusavu ni vanua o ya. ena nodra dau bosea na ka ni nodra vanua, me vinaka ni ra gumatua; me cecere tikoga na yaca ni nodra vanua, mera kua ni rogoca, se beci.
Sa tubu na veimata yavusa, se mata i savusavu ni vanua o ya.
Mai na mata turaga ni veimataqali, era dau cavuti me turaga ni mataqali ni yavusa o ya, ena nodra dau bosea na ka ni nodra yavusa, me vinaka ni ra gumatua na yavusa o ya, ena caka magiti ni nodra vanua, se mera gumatua ka qaqa ena ivalu, me rogo kina, ka dokai na yacadra, kei na yaca ni nodra yavusa, ka me kilai, ka dokai talega kina na yaca ni nodra vanua.
Sa tubu na veimataqali.
Mai na mata ni turaga ni vei Tokatoka. ena nodra dau bosea na veika ni nodra mataqali, ni ra vinakata me gumatua ena caka i yau, se caka magiti ni veisolevuti vakavanua, se vakamatanitu.
Ka mera kilai kina mai na vanua o ya, se matanitu o ya, ka me vakavanua, se vakamatanitu.
Ka mera kilai kina mai na vanua o ya, se matanitu o ya, ka me dokai kina na yacadra, ni ra gumatua ena cakacaka ni nodra mataqali, se yavusa, se vanua na i Tokatoka o ya; se ni dua vei ira e qaqa ena ivalu, ka me solia kina vua e dua na turaga ni dua na vanua matanitu, na yacana, ka me rau qai veiyacani kaya.
Me cavuti vaka: Ratu Koroi Ramudra, se Koroi Rokotui Bau, se Seru i Ratu.
Oqo ga na sala era gumatua kina na turaga eliu, ena cakacaka ni nodra vanua.
Sa tubu na veimata i Tokatoka mai na mata veitacini ni dua na vu vale.
O ira na veitacini o ya, e rua, se lima, se tini, ni ra sa dui laki vakavale kece, era sa qai dau cavuta tiko na vale era vu mai kina me nodra yavutu, ka ni sa tiko kina o tamadra era vu mai kina.
Ia, na nodra veivale na veitacini, era sa cavuti mei Tokatoka, se batinilovo. Ia na yavutu sai matai ni Tokatoka, sa nei tamadra, kei koya sa ulumatua, mera cavu kece yani kina na veitacini era gone vua sa ulumatua.
Ia na ka oqo ni raica, ka vakasama.
Eda sa qai kila, ni sai koya oqo na i tukutuku ni noda i tovo vakavanua na itaukei e Viti.
Ia, me da qai raica mada na kena tubu cake tiko noda i tovo vakavanua, kena i wasewase.
Eda sa kila ka vakadinata ni sa tubu mai na rua na tamata na yaca oqo; mata veitacini. O tamadra kei tinadra na veitacini, sa yacadra na vu vale na kawa vata, na yavusa vata.
Ia na yaca e tolu oqo sa vauci ira vata na mata veitacini.
Ia sa rua na kenai cavuti na yaca e tolu oqo.
E dua na yavutu ni vale, sa cavuti me baleta nodra kawa vata na veitacini.
Ai ka rua, na yavutu ni koro, sai tikotiko i tamadra sai cavu ni vanua me baleta na nodra yavusa vata na veitacini.
Ia na ka eda sa qai kila ena ka oqo, ni tolu ga na yaca ni tovo vakavanua e ka dina: Kawa, Yavusa, Tokatoka.
E ka taucoko na Kawa kei na Yavusa, vakatikina na i Tokatoka.
