NA I VOLA VUA NA EDITA

Update: 9:36AM NA I VOLA VUA NA EDITA

Vakavinavinaka

AU vakavinavinaka vakalevu ki vua na Vunilawa Levu ka vakatalega kina na Paraiminisita ni noda matanitu kei kemuni kece sara na lewenivanua oqo o Viti ko ni tu cakacaka duidui e na ruku ni Yavu ni Vakavulewa oqo.

Au gadreva talega meu vakaraitaka na noqu vakavinavinaka ki vua na wekaqu dau veisaqa tiko mai na i to kadua na turaga Naita o Jovilisi Kedrayate ka turaga ni Naimasimasi, Vugalei, Tailevu.

Sa da yacova mai oqo e dua na yabaki vou ka sa caradra vata talega e dua na matanisiga vou na veika e na vakarautaka na 2014.

Dua na tikina e dodonu na gunuvi vakaveitalia ni yaqona ni Viti.

Dodonu me da kila ni tiko na kena i naki ka sega ni vakasabusabutaki tu ga na kena gunuvi.

Vinaka vakalevu.

EPELI LOGAIVAU

VUNIRARAMA

Natumua, Tavuki, Kadavu

Buka kei

Nakauvadra

AU via vakaraitaka ga yani vakalekaleka e dua na i vakamacala lekaleka sara meu vakadodonutaka ka vakalasuya nai talanoa nei Jone Duicagi, o koya e vola ka talanoataka tiko nai talanoa ni neitou dela ni yavu mai Buka, Rakiraki, Ra, ena niusiveva na Fiji Times ena macawa ga oqo.

Era tu na i talanoa dina me baleta na noda veidela ni yavu vakaturaga e Viti, ia, e sega ga ni dau mai cauraki tu se vakaluvaiwaletaki kina na veika vuni me baleti ira na noda qase kei keda na kena i sausau vou e da sa mai bula tiko ena gauna oqo.

Na kena dau kau cake mai na i talanoa makawa me baleta na noda veidela ni yavu, e rawa ni vica tiko na vuna, dua na kena talei vei ira era na qai rogoca vakadua, karua ni ka, era na ciqoma vakacava?

Na kena i ka tolu, o koya au via vakabibitaka, ni ko taura na nomu mata ni civa me kolotaka ena matadra na vuaka, se na nomu via kacikacivaki -i-voli ena makete kei vuravura, ia, e seva tiko, baleta ni-i-voli o via kailavaka tiko, era tiko na kena i taukei dina.

Au sa via kerekere toka yani kina vei ira na dau kacikacivaki, me ra raica vakavinaka na i voli era via volitaka de sega dina ni nodra.

Nakauvadra kei na kenai tukuni sei talanoa e maroroi tu vakavinaka, baleta ni rai talanoa dina sara ka vakamareqeti, ka vavani tu vakavinaka me baleta na Viti Vou ni Mataka.

E sega ni kena i valavala vei keimami na kai Ra, me mai cavuilaca-levutaki tu na i tukutuku me baleti ira na neimami qase, ka ni dina e sega ni dau talanoataki, na gauna walega ena dau waraki me na qai talanoa.

Vei keda eda laki tawavanua se vasuta na vanua, me dau maroroi ka taqomaki na i talanoa eso me vaka era sa mai cacavaki ka lagavaki tiko oqo, de rauta beka ga na bati ni Tanoa.

Au kerekere ena yalo vakaturaga me kakua ni qai tomani tiko na veiulutaga vakaoqo, baleta ni sega ni se matata tu vei ira na vakarorogo o cei e talanoa tiko, e dina na i talanoa se sega.

Ena noda veva vinaka oqo, au via vakaraitaka ga yani kina ni sega ni naki noqu volavola, meu veisaqasaqa kei rau na dau talanoa, na i naki levu saka ga ni noqu volavola, moni rogoca na dauvakarorogo niu vakalasuya na i talanoa e rau cauraka tiko yani, ko i rau na dau talanoa.

Au kerea tale tikoga na nomudrau veivosoti ena vuku ni tikina oqori, ke rawa ni drau vakamuria lesu tale na kena gaunisala vakaveiwekani, vakavanua, ni bera ni talanoataki na i talanoa eso vakaoqo, ka ni o ira na mate era via kana tu ni sa dede na nodra moce, sega na teitei, de uasivi cake me teivaki ga vakalevu na qele ka ni nodra i davodavo, me kakua ni ra qai mai veivakasosataki tiko ena dela ni teveli ni vakayakavi.

Na vakamamasu mi Uluda.

VUNA NAULUMATUA

Vatukacevaceva, Nakauvadra

Rakiraki, Ra

Yavusa Lawa

e Malolo

NA luvei Lutunasobasoba ka qase duadua e yacana ko Sagavulunavuda. E na gauna era a biuti Vuda kina na lewe ni waqa na Kaunitoni mera sa muria na Tuleita e na nodra i lakolako ki Nakauvadra e a qai kerekere vei tamana ko Sagavulunavuda me sa tiko ga e Vuda baleta ni ca na yavana, ka sa mani vakadonui.

E mani tauri Uqete na luvei Erovu na nodra Vu na Yavusa Na Kai Vuda mai Lauwaki e Vuda me watina. E ratou a lewe tolu na luvedrau tagane ko ya ko Uludranavuda, Naivilawasa vata kei Qere.

Na i tikotiko nei Uludranavuda ko Lomolomo mai Vuda ka yaca ni nona vale se yavu ko Natuvubasaga. E rau tiko talega mai Lomolomo ko Naivilawasa kei Qere ka vaka kina ko Sadidi, na Vu ni Yavusa Cawanisa.

E na dua na siga e a qai talai Naivilawasa ki Rakiraki ko tamana ka mani sega ni lesu tale mai ki Vuda.

Ko Qere e a biuti Vuda ka lako ki Navisabasaba e Nadroga ka ra sa tu kina edaidai na nona kawa ko ya na Yavusa Leweiqere.

E sa mani tiko voli e Lomolomo mai Vuda ko Uludranavuda se ko Draulunavuda, na yacana e kilai kina e na Yasayasa vaka-Ra.

E sa qai vakawati ko Uludranavuda ka watina ko Saubati, na yalewa ni Yavusa Na Kai Vuda mai Vuda. E rau a lewe rua na luvedrau ko ya ko Natuira kei Natuilevu.

Ko Natuira era basika kina na Yavusa Sabutoyatoya kei na Yavusa Tububere e Vuda.

Ko Natuilevu e a lako ki Malolo ka ra laki basika kina na Yavusa Lawa ka ra tiko mai Yaro kei Solevu mai Malolo.

Na waqawaqa kei Natuilevu na nodra Vu na Yavusa Lawa e dua na koli levu ka vaka tu e dua na luve ni bulumakau na kena levu.

Na nodra ika na Dabea, ka nodra manumanu na Koli.

Nodra i vakacaucau ni ravu, na Kai Lawa.

Na nodra Kalou Vu na Yavusa Lawa ko Natuilevu, ia, na nodra Vui ko Tutusilo, ka watina ko Leka.

E rau a lako ki Malolo ko Tutusilo kei Leka ka rau laki tauyavutaki Lawa me nodrau koro.

Na i matai ni Tui Lawa me buli vakavanua na yacana ko Lalabalavu.

Sa liutaka tiko na nodra i tikotiko ko Lalabalavu ka dede ka sa qai tubu e dua na nodrau veisei kei na dua tale na turaga ka yacana ko Ratu e na vuku ni yaqona.

Era mani tawase e dua na i wase ko Ratu ka ra laki cokotaki Nakiniwai me nodra koro. Ko ira oqo era sa vakoro tiko mai Yaro edaidai.

Ia, ko ira era muri Lalabalavu era sa vakoro tiko mai Solevu edaidai. E tiko mai Solevu e na yanuyanu o Malolo e lima na mataqali e na Yavusa Lawa ko ya ko Mataqali Ketenamasi, ka ra kena i Tokatoka ko Nalotulevu, Nacavamate, Bua kei Nabukelevu ka ra mataqali Turaga. Na mataqali Lawavolo ka rau kena i Tokatoka ko Lawavolo kei Nailili ka ra Sauturaga.

Na mataqali Vunikavika ka rau kena i Tokatoka ko Vunikavika kei Verekidi ka ra Matanivanua. Na mataqali ko Nakoronita ka rau kena i Tokatoka ko Nakoronita kei Namotukilaya ka ra bete vata kei na Mataqali Nasau ka rau kena i Tokatoka ko Nasau kei Nakorolebawa ka ra Bati.

Ni sa tiko mai Nakiniwai ka dede e sa qai laki cokotaki ko Malolo me nodra koro na i lawalawa nei Ratu. Oti sa qai lewa ko Ratu me sa laki bulubulu vei Lalalabalavu ka me sautu tale kina na nodra i tikotiko ruarua na kai Lawa.

Ni sa vinaka na nodra tiko sa qai tukutuku yani ko Lalalabalavu vei Ratu me laki kama mada na bure nei Layasewa ka tara toka e na dua na yamotu ka yacana ko Lewabilai e na matasawa mai Solevu.

Ko Layasewa e luvedrau ko Rovulevu vata kei Lewatulekeleke mai na yavusa Tunuloa mai Vitoso.

E na gauna ko ya e a sa solia oti kina na nona i tutu na Tui Lawa vei Layasewa mai na Mataqali Lawavolo me i liuliu levu ka ni sa qase ko koya.

Sa mani lesia ko Ratu e dua na i wase ni Mataqali Nasau me nodra i tavi na vakamakama.

E kama na bure ka taura tale na i tutu vaka Tui Lawa ko Lalabalavu. Sa qai tekivu e ke na kai Lawa vua e dua bau ga na Turaga.

Ni bale ko Ratu sa kena i sosomi vei ira ko Nabulivou. E na gauna nei Nabulivou era toki  mai kina ki Yaro.

Ni mate ko Nabulivou  ekena i sosomi ko Raitona I, sa qai ko Raitona II, oti sa qai Neitauniyalo, sa qai tarava ko Sova.

E na gauna nei Sova e a talatala mai kina ko Kinikinirausese mai Solevu mai Malolo me laki kabai ko Muaira mai Naviti mai Yasawa.

Ni sa mai mate ko Ratu Naou ka veiliutaki tiko me yacova ni vakarewa na kuila e na 1974. E tolu na kawa tamata era sa laki VOLA RAVI e na yavusa Lawa, ko ya na i Tokatoka Natubasa (Yavusa Navatulevu e Nadi), Mataqali Bau ka rau kena i Tokatoka ko Bau kei Vunitogoloa (Yavusa Natutale mai Moala e Nadi), kei na Mataqali Wayaseya mai Waya e Yasawa.

E dau veitokiyaki na i tutu vaka Tui Lawa mai vei ira iratou na Yavusa Lawa e Solevu vata kei iratou mai Yaro.

E na dua na gauna mai ki Muri era a qai tadu yani kina vei ira na Yavusa Lawa ko ira na Mataqali Narukusara ka ra a lako sara mai Vunaniu e Serua.

Oqo e donumaka na gauna e veiliutaki tiko kina vei ira na Yavusa Lawa mai Solevu ko Navutoka ra qai kele yani ki Solevu na turaga ni Tabanivono e Malomalo, Nadroga nira lako tiko ki Yasawa.

Nira sa biubiu oti sa qai yaco mai vei Navuto e dua na tabua mai vei Cinacoqe na turaga ni Leweinasoqo mai Sanasana mai Malomalo mera na mai moku na turaga ni Tabanivono. Na vu ni vere oqo, sa i koya na i tovo kaukauwa ka tu vei iratou na turaga ni Tabanivono.   

Nira sa suka mai Yasawa era a qai moku mai Suveve mai Malolo.

Oti sa qai vakau tabua ko Natakalaka na nodra Turaga na Tabanivono vei Nabekasiga, na Ka Levu mai Nadroga ka vasu ki Tabanivono.

Oqo na kedra tabua na Yavusa Lawa mai Solevu. Sa mani vakacibi i valu ko Nabekasiga ka kabai Solevu ka vua.

E na vuku gona ni valu oqo era dau drawe kaikoso (tuwaci) kina na Yavusa Lawa vua na Ka Levu e Nadroga.

Au vakabauta ni sa na veivuke sara vakalevu na i talanoa oqo e na kena semati na veiwekani mai Vuda ki Malolo ki Navisabasaba ka yaco sara ki Tabanivono vata kei na  Ka Levu e Nadroga.

Esa noda i tavi ga me da veiwaseitaka na veika eda sa bau kila tu ka me veivuke vei ira era sa lecava tu na kedra i tukuni.

Vinaka vakalevu.

ALIPATE D. TUIDRAKI

Nakavi, Nadi

Tawa vanua

AU via vakaraitaka tiko yani na noqu nanuma me baleta saka na i ulutaga oqori. Sa ka levu na vakavinavinaka vei ira na wekada era dau vakaitavi tiko mai ena vuku ni tawa vanua se Viti makawa.

Oqo e dua na tikina e dau maroroi se tabu ni talanoataki ena veigauna sa oti.

Au vakabauta ni sa soli na kena gauna me sa talaucaki kina na veitukutuku bibi oqori.

Ena noda vanua vakaturaga ko Viti era bula vata tu kei na kena i tukutuku ka dina ga ni sega ni vakailavotaki.

Eso na i talanoa eda se qai rogoca vakadua ka vakariseyate na kena i tukutuku.

Eso na i talanoa eda rogoca ena qaqa ni meke ka lakovata kei na kena parofisai. Sa mai vakadinadinataki na veiparofisai oqori ena gauna oqo.

Na i talanoa nei Nai Talatala Basilio Kalokalodromu sa taleitaki tiko vakalevu ena gauna oqo.

Oqori na nodra i lakolako mai na vuda e Ijipita ki Kenani, Kenani ki Aferika ka yaco sara mai ki Viti. E kainaki ni da rawa ni kaw mai vei luvei Noa o Semi.

Na noda i tovo se i vakarau ni bula na i taukei e duatani duadua ena vuravura qo.

Eda sa rui vutuniyau ena loloma ka dau veinanumi talega. Sa rauta me ra tasova tiko mai vakayauyau na vulagi saravanua kina noda vanua.

Sa tu saka na vakanuinui ki na levu na i talanoa eda na bulagoci tiko kina.

KOLINIO NAVOSA

Nakorowiri,

Labasa

Matanitu Vakavuravura

ENA ruku ni noda kuila ni Yavu ni Vakavulewa ni noda matanitu tu galala o Viti ena ruku ni lawa ni vauci keda na lawa ni galala ena dua ga na uma tamata ka me sa dua ga na yaca eda na kacivi kina o keda na lewenivanua oqo ko Viti me da sa vakatokai ena kai Viti ena kena vosa vakavalagi na Fijian.

Na veivakaduiduitaki esa vakatabui na duidui lotu, na duidui ni kawa tamata, na duidui ni vosa, na roka vulavula se loaloa, uluwai se ulu vaka- Viti, ka dau kena i vosavosa tu na buiniga.

Na duidui e volai ena ruku ni noda kuila ni matanitu tu galala me da sa umani ena dua ga na yavu, dua ga na uma tamata e volai tiko ena ruku ni noda matanitu kei na ruku ni kuila ni noda matanitu vakavuravura.

Na matanitu o Viti e dua na matanitu lailai ka sa vakadonuya oti na Matabose kei Vuravura ka sa sega tale ni dua na ka eda rawa ni vosa kina ni sa vakarewa tiko na kena kuila.

Au kerei ira na vosavosa tiko ke rawa mera kakua ni ra kauwai ena lawa esa vola oti na noda matanitu vakavuravura.

Au via vola ka vakaraitaka na veika e sa vauci e vuravura e sa donumaka na kena gauna.

EPELI L. VUNIRARAMA

Natumua, Tavuki, Kadavu

Na kauwai

AU kerea meu bau cau tale mada ena noda pepa vinaka oqo me baleta na ulutaga ni Kauwai.

Sa yadra tale, Naita.

Na kena vakatokai na yaca ni turaga tubuqu vakawalu o Nadurucoko me mai yacaqu ena 1971 e ratou vakadinadina kece kina na marama tinaqu kei na tuakaqu me vaka ni a mai vakatura ka vakatoka me yacaqu o Nadurucoko na turaga o Ratu Naulivou mai Bau ena nona se Vuniwai e Nausori na noqu turaga tubutubu.

Naita, au kerea mo qai mai taroga na marama tinaqu e 4 miles mo mai rogoca kina na soqo ni vakabogiwalu era a cakava na marama Naita Dewala e Mataso ka ra vakaitikotiko mai Laqere ena noqu sucu mai Nausori ka lai vakaraitaka na noqu turaga tubutubu vei ira niu sa sucu.

Meu tukuna tale, na i talanoa me baleta na i balebale ni yaca na Nadurucoko, Salabogi kei na Dewalarua e vu mai nona a salabogitaki na luve ni sau o Nadurucoko (na luvei Dauwala na turaga Yavusa Ratu mai Naqeledamu mai Verata e Navitilevu) ka biu e tuba ena nona vakacudrui tinana ena tagi ka qai sogo ena kau se latikautaki mai Burelevu ena tai ni wai-e-ra ni Dewala se wena o Dewala voleka e na koro o Dama ena yasa ni wai na Wainibuka.

Era qai kauti koya ena bogi se salabogitaki koya na kai Dewala kei Nakorotubu me lai susu e na ulu ni wai se navokavoka ni wai o Dewala (Navokavoka e vakayaca ki na neitou Mataqali keitou sa toki ki na 10 ni Okotova, 2013) e na i talanoa ni neitou loma ni vuvale.

Na neitou Tokatoka o Bau, Mataqali o Navokavoka, Yavusa o Burelevu e tu na kena i vakaidinadina vakavanua ki vei Nadurucoko.

E ka vou sara ka veicalati na i tukutuku me baleti rau na turaga ni Burelevu ka vakacacani rau na yalewa ni Dewala o talanoataka mai.

Na i tukutuku ka katoni ena tepi mai vua na Buli Kavula Vakacegu, Penaia Bici (Turaga ni Burelevu) me baleta na yaca na Nailatikau, Salabogi kei na Dewalarua e tiko qo vei keitou kau talanoataka tiko yani qo.

Na vanua talega e yaco kina na ka oqo e matata vinaka tu vei au ni volekata na vanua e a soli vakavanua mai Nakuailava vei noqu Turaga Tubutubu (keitou a sega ni kerea me keitou lisi kina, ia, e mai soli vakavanua me baleta na i sema makawa ni Bui Nadurucoko (Tinana na Marama ni Burelevu) mai Nakuailava.

E tekivu e na yasa ni vanua ka vakatokai o Laba (na koro makawa ka sa veibitu tu ena gauna qo ka laba kina o Nadurucoko) ka kauta voleka sara yani volekata ena ruku ni delana o Korolevu (Nomudou Koro makawa ka Yavutu na Dewala) ena yasa ni wai na Dewala.

Ni da moce ena bogi ena vanua qo eda qai rogoca tu na tagiyaso kei na kere bula ena koro makawa o Laba ni domodra eso na Turaga e a labata o Nadurucoko.

Au sureti kemuni ena dua na gauna me tou lai bogi dua mada kina mo rawa ni vakadinadinataka.

E sa vakadewataki ka volai tiko vei keitou na lisi ni qele qo (334 na eka) ena gauna oqo. Au sa gunuva oti na wai batabata ka savasava o Dewala kau sa kania oti na kena ura lelevu.

Naita, au sa ciqoma ni o sega ni duavata kei na noqu i talanoa veitalia ke volai ena waiwai koula.

Ia, au sa vakanuinui ni na maroroi vinaka tikoga na nodatou veiwekani kei na kena semati vinaka tikoga na nodatou veimaliwai me vaka ni bibi duadua ga me volai na yacadaru ena i vola ni bula mai Lomalagi.

Me nodatou vata na loloma ni Turaga kei na Yabaki Vou, 2014.

MANOA LUTUNAUGA SAUMAIVERATA

NADURUCOKO MALANI

Flagstaff, Suva.

Sega na vakawati

E A tekivutaka taumada na veivolavolai e na i ulutaga e cake o Lote Rokovau e na i ka 8 ni Okosita, 2013.

Ena noqu sa sauma na nona i vola, sa qai laki sauma lesu mai e na i Lalakai ni 29 ni Noveba, e na ulutaga; Vaqara Vakawati.

E rau duidui na i balebale ni ka rua oqo, Sega ni Vakawati, vata kei na Vaqara Vakawati. Ia, ke o ni sega ni dua vata kei au, qai taroga e dua na e kila na Matua Vosa me vakamacalataka vei kemuni.

Na vu ni noqu taroga na nomuni koro, ni o ni vola koto ga ni o ni turaga ni Naitasiri ka vakaitikotiko mai Nadi, ka sega ni kilai se koro cava se Tikina mai Naitasiri.

Vei au ko ni vakaluvaiwaletaka na yacai Naitasiri e na nomuni cauraka na levu ni cauravou kei na goneyalewa era sega tu ni vakawati, ka ra sa vakawelei tu ga e na gunu yaqona vakasivia.

Na yasana vakaturaga o Naitasiri, e dua na yasana era sa cavuikalawa sara ki liu na kena veikoro, veitikina e na vakayagataki qele vata kei na ka ni veivakatorocaketaki tale e so.

Ko ya na vuna au taroga kina se o cei na koro ko ni cavutu mai kina.

Ni o Naitasiri na yasana. Io, o Nadi ko ni vakaitikotiko mai kina. Ko ni sa na raica e ke na vu ni noqu vakatataro.

Au diva mo ni a vakataki turaganiovisa vakacegu Wiliame Vereivalu Rabunebune, e dua talega na turaga ni Naitasiri ka dau vakavure vakasama e na veika e cauraka e na Nai Lalakai.

E veilaveti me da toso ki liu ka sega ni veivakaluvaiwaletaki me vakataki kemuni.

Na mona livaliva ko ni togaraka mai me ra vaqara kedra i sa kina na cauravou kei na goneyalewa ni nodaru koro era se bera sara kin na tu vaka nakoro ka ko ni sa rairai buta vinaka kina o kemuni baleta ni o ni vakaitikotiko volekata na i roro levu ni waqavuka mai Nadi, na vanua e na dau liu tiko mai kina na kena kila na veika vovou e vuqa.

Sa vinaka sara na nomuni cauraka mai ni levu tu na gaunisala ni vaqara vakawati me vaka na duguci vakavanua era se cakava na tubuda.

Edaidai sa sega, ni sa vanua ga ni sota na vale ni danisi, e na loma ni soqosoqo lotu, e na loma ni koronivuli torocake, e na loma ni vale ni gunu kei na saqata ni kasou.

Au tarogi kemuni mada, evei na kena mataqali e Vakalou?

Au nanuma ga ni o ni na soli vakasama vei keimami na dau wili Lalakai, me muri na gaunisala e rau na dokai kina na i tubutubu nei goneyalewa, oya me laki duguci mai loma ni vale me vaka era se dau vakayacora na tubuda.

Vinaka vakalevu na nomuni gugumatua ena levu ni ka o ni sa taukena tu nikua me vaka na konitaraki ni dovu, na soli qele vei ira na vulagi, na belavu ni loba sucu mai nakoro.

O ni kaya ni sega ni tukutuku ni kemuni, ia, a cava ga o ni sa cauraka mai kina na veika o ni taukena?

Au a sega ni taroga yani na veika ko ni sa cauraka mai oqo. Ke mani levu ka bini kasauru na veika o ni taukena, vei au, e rui vovodea na nomuni rai e na vuku ni nomuni veivakaluvaiwaletaki ira na cauravou kei na goneyalewa era cakava tiko na cakacaka mai delaniyavu.

Au sa nuitaka ni drau na dau qaqarauni e na veika o drau na dau bulagoci keimami tiko mai kina na dai wilika Nai Lalakai e na veimacawa.

Dodonu mo ni na kila ni sega ni dua na koro vakaitaukei mera sega ni tiko kina na cauravou kei na goneyalewa dawai balavu. Ko ya ena vuku ni sa rui veivakawelei na gunu yaqona.

Ia, e sega ni se bau dua e vola e na i Lalakai na i tukutuku ni veivakaluvaiwaletaki o koya o ni sa kacivaka mai oqo. Sa yaco mera luvaiwale kina na cauravou kei na goneyalewa mai nakoro.

Vinaka vakalevu na nomu veivakananumi vei au, oya meu vunau ga vakaukauwa me tarovi na veiwatini vakayalewa kei na veiwatini vakatagane o koya e dau cau tiko mai kina na noqu Naita mai na koro o Natumua, Tavuki, Kadavu o Talatala ni lotu na Ramaiyan.

Meu tarogi kemuni mada, ko ni dau vakamuria tiko na noqu i vola e na veimacawa?

Na vuna qoka, no ko ni via veiletitaka na ka dina, e vovodea na veika o ni via cauraka. Ni saumi vakamatata na veika vakasisilia e cauraka tiko mai e sa na galu ga. E sa ka ni vuli vei keda kece na dau volavola me sa dau cauraka na veika yaga me soli vakasama vei ira na dau wili Lalakai.

Ia, drau nanume ra-veitamani mo drau tomane tale na veivolavolai e na vuku ni ulutaga e cake, drau nanume maleka ni rau duidui na Sega ni Vakawati kei na Vaqara Vakawati.

Me nomudrau na kalougata ni Yabaki Vou oqo.

JOVILISI KEDRAYATE

Naimasimasi, Vugalei, Tailevu