E DAU i tovo tu ni bula vei so na dauvolivoli, na voli ivakaboi ena gauna e dau vakayacori mai na kena na lutu sobu. Era na marautaka na nodra taukena nai vakaboi era domona tu mai ena dua na gauna balavu. E sa bau basika mai vei keda ni i vakaboi oqo e sega ni o koya dina? E sega ni da vakatitiqataka noda rawai rawarawa ni da sega ni wasea rawa koya cava e dina koya cava e lasutaki (fake).
E kedrai rairai e sa tautauvata, ia, ocei e kila na cava e lewe ni tavaya – na i boi dina se wai ka rokataki mai. Na i vakaboi lasutaki se sega ni dina, e leqa e yaco dina tiko ena veivanua ka wili kina o Viti.
E sa toro cake nai vakaitagedegede ni vakaboi lasutaki era sa curuma mai na noda makete, era sa voleka sara ga ni tautauvata kaya nai vakaboi dina. E mai ciqoma kina na Mataboseni Dauvolivoli na kauwai kei na kudru ni lewe vuqa e na i vakaitagedegede ni vakaboi lasutaki (fake) era volitaka tiko mai e so na bisinisi. E vakaraitaka tiko ko Premila Kumar, na vakailesilesi liu ni Matabose ni so era vakataroga se cava e 30 ga na miniti na dede ni tiko ni boi ia ka ra rui sau levu sara tu.
?A volia e dua na dauvolivoli ena dua na lutu sobu e rua na mataqali i vakaboi ka rau ya $169.
?Ni oti e dua se rua na siga nona vakayagataka tiko e vakila mai ni sega ni o koya dina na kena mataqali vakaboi vaka koya, ka ni sega sara ga ni dede na tudei na kenai boi.
?E a gole lesu i na sitoa me solia lesu ka a vakasukai mai vua na nona i lavo,? e kaya o Kumar .
Era vakaraitaka talega na nodra kauwai eso na dauvolivoli se cava e so na dauniveivoli era sega ni vakarautaka mai eso nai sabolo ni vakaboi.
?E bibi na kena dau vakarautaki nai vakatovotovo se sabolo ni vakaboi me rawa nira taura rawa na dauvolivoli nai boi e solia ka na vukei koya ena nona vakatulewataka na nona volia se sega.
?E so na kisi oya, na sabolo ni vakaboi e dau vakarautaki mai, era sa yali tu na bulukau ni tabataba se ulu ni vakaboi.
?Oqo e sa vinaka cake ga me kua na sabolo.
?Oqo e vakua na nona dodonu ni digidigi na dauvolivoli, e dua na dodonu bibi ena nona digitaka mai na ka e vinakata mai na veivakaboi e vakarautaki.?
Ni sa yali tu na i pisipisi se na ulu ni vakaboi e da loma tarotaro na volia nai vakaboi ena kena dau kasamitaki se o koya dina nai mataqali vakaboi da vinakata oya se sega. E volai vakararaba ni vakaboi dina e dodonu me sivia e 2 kina 3 na yauwa na kena boi tiko vei iko nai vakaboi.
Na i vakaboi lasutaki e sega ni vaka oqo, ka sega ni dede tiko ni boi.
E so na i vakatakilakila ke vakaboi dina se lasutaki-
l Na cava na kenai sau?
Kevaka e sau lailai e rawa ni vakaboi lasutaki;
l Na i vakaboi dina e dau toka cake na i vakaitagedegede ni tavaya, ka na rawa ni kila na malumu ka totoka ni kena bulibuli, ia, o koya e lasutaki e via voravora toka na kena i bulibuli;
l Dikeva na kenai i tawatawa?
E so na vosa e sega ni taucoko na kena volai mai? Ke tiko vei iko e dua na pakete makawa ni kena mataqali dina o dau volia, e rawa ni ko kauta na pakete oya ka vakatautauvatataka
lE vakacava na kena i boi?
E rawa ni ko biuta vakalailai ena dua na tikini veva, kauta ka raica ke na tu dede na kenai boi;
lDikeva vakavinaka. Nai vakaboi dina, e dau makare ka sega ni dau biuta e dua na maka se roka;
l Kureitaka na tavaya mo raica se o koya dina nai vakaboi. Ke o koya dina nai vakaboi, na vuso e dau basika, e dodonu me yali ni oti e 10 se 20 na sekodi. Ia na i vakaboi lasutaki na vuso era na yali totolo ga ni kurei oti;
lNa i vakaboi dina era ologi vinaka tale tu ga mai ena loma ni pakete ka sega ni vaka o koya e lasutaki ka sega ni taucoko vinaka na tuvaki ni kena ologi tu mai;
l Na kena barcode e muri e dodonu me toka ena taudaku ni pakete ena muana sara i ra ka sega ni tutuna.
Sa veivakasalataki kina na matabose mo ni qaqarauni nalewenivanua ni ko voli i vakaboi.
